Wereldkerk · 31 oktober 2026
Ook gepubliceerd in Français, Português (Brasil), Italiano, Svenska
Uruguay bereidt zich voor op bezoek van León XIV te midden van sterke secularisatie
Uruguay maakt zich klaar om León XIV te ontvangen.
Het land bevindt zich in een bijzondere context binnen Latijns-Amerika. Terwijl het christelijke geloof in andere landen in de regio een grote sociale en culturele zichtbaarheid behoudt, kent Uruguay een lange traditie van secularisatie. Er is sprake van een duidelijke scheiding tussen de kerk en de staat, waarbij religieuze beleving vaak buiten de officiële instellingen plaatsvindt. Desondanks geloven veel mensen nog steeds in God, ook als zij niet regelmatig deelnemen aan een religieuze gemeenschap of zich niet identificeren met een kerk.
Dit apostolische bezoek is de derde keer dat een paus het land bezoekt, na de twee bezoeken van Juan Pablo II in 1987 en 1988. Volgens Néstor da Costa, professor aan de Universidad Católica del Uruguay, kan deze reis een belangrijke gelegenheid zijn om de plek van het geloof in de Uruguayaanse samenleving beter te begrijpen. De bevestiging van de reis heeft geleid tot een klimaat van vreugde en aanzienlijke mobilisatie die verder gaat dan de katholieke gemeenschap.
De secularisatie van het land heeft historische wortels in de negentiende en twintigste eeuw. De demografische samenstelling, beïnvloed door Europese immigranten, droeg bij aan een andere samenleving dan in naburige Latijns-Amerikaanse landen. Een politiek en cultureel project, gebaseerd op het Franse denken en rationalisme, streefde ernaar om religie uit het centrum van het openbare leven te verdringen. Dit leidde tot concrete maatregelen, zoals de overdracht van begraafplaatsen van de kerk naar de staat en de eis dat het burgerlijk huwelijk vooraf moet gaan aan het religieuze huwelijk.
In 1918 werd de scheiding tussen kerk en staat grondwettelijk vastgelegd. Ook de taal in het dagelijks leven veranderde: 25 december werd officieel de Dag van de Familie, 6 januari de Dag van de Kinderen en de Goede Week werd de Toerisme Week. Veel plaatsen vervingen hun religieuze namen door seculiere benamingen. Er ontstond een culturele mentaliteit waarin religie als een privézaak werd beschouwd en soms zelfs werd gezien als een teken van achterstand en onderwerping.
Da Costa maakt een onderscheid tussen de institutionele scheiding en een restrictieve interpretatie van lekigheid, waarbij religieuze uitingen volledig uit het openbare leven zouden worden uitgesloten. Hoewel deze starheid is afgenomen, blijft zij in sommige sectoren bestaan. Spanningen over religieuze symbolen in gemeenschappelijke ruimtes, zoals de discussie over het kruis tijdens de viering van Juan Pablo II in 1988, illustreren dit.
Veel mensen in Uruguay ervaren een vorm van geloof zonder institutionele binding. Dit uit zich soms in bezoeken aan Mariaheiligdommen, zoals die van de Maagd van Lourdes of de Maagd van de Dertig Drie, of blijft een intieme zaak. De paus wordt door deze groepen gezien als een spiritueel referentiepunt. Deze vorm van geleefde religie betekent dat mensen spiritualiteit en de zoektocht naar transcendentie op hun eigen manier in het dagelijks leven integreren, onafhankelijk van wat religieuze instellingen voorschrijven.