Nieuw boek over synodale kerk en bijdragen van paus Franciscus

André Luiz Bordignon-Meira heeft een boek gepubliceerd met de titel 'Igreja sinodal en salida: Contribuciones del papa Francisco a la eclesiología'. Het werk verschijnt in 2026 bij uitgeverij Paulus en telt negentig pagina's. De auteur is theoloog en priester in Brazilië. Het boek behandelt de relatie tussen de synodaliteit en de kerk die naar buiten gaat. De auteur verbindt deze thema's met de leer van paus Franciscus. Het werk is een bijdrage aan de theologische discussie over de vernieuwing van de kerk. De auteur is afgestudeerd aan de Dehonianse Faculteit in Taubaté. Hij heeft een master in theologie van de Pauselijke Katholieke Universiteit van São Paulo. Daarnaast heeft hij een doctoraat in theologie behaald aan de Pauselijke Katholieke Universiteit van Rio de Janeiro. Zijn academische en pastorale werk is sterk verbonden met de kerkelijke realiteit in Brazilië. Hij is priester van het aartsbisdom Campinas. Hij voert missiewerk uit in het aartsbisdom Porto Velho. Daar werkt hij ook aan theologische vorming. Hij is docent aan de Katholieke Faculteit van Rondônia. Hij is onderzoeker en lid van de onderzoeksgroep voor Integrale Ecologie en Architectuur van Integrale Zorg. Hij werkt samen in ruimtes voor theologische verspreiding en reflectie. Het boek schrijft zich in het veld van reflectie over de kerkelijke vernieuwing. Deze vernieuwing werd ingezet door het Tweede Vaticaans Concilie in 1962 en 1965. Het werd verdiept door de leer van paus Franciscus. In het bijzonder door de apostolische exhortatie Evangelii Gaudium. De kern van het boek is de verbinding tussen een kerk die naar buiten gaat en de synodaliteit. Synodaliteit wordt niet gezien als een programmatische uitdrukking. Het wordt gezien als een criterium om de identiteit, missie en structuren van de kerk opnieuw te denken. De auteur presenteert een kerk die haar eigenzinnigheid moet overwinnen. De kerk moet dichterbij de mensen en de fysieke en existentiële periferieën komen. Dit gebeurt via luisteren, dialoog, barmhartigheid en dienst. Evangelisatie wordt gezien als een proces van incarnatie van het geloof. Dit gebeurt in de concrete situaties van de geschiedenis. Vooral waar kwetsbaarheid, armoede, uitsluiting en lijden zich manifesteren.

In de drie hoofdstukken stelt de auteur dat het pontificaat van paus Franciscus een significante actualisering is van de conciliaire impuls. Dit geldt vooral omdat de evangeliserende missie centraal staat in de kerkelijke reflectie. De uitdrukking 'kerk in beweging' weerspiegelt een verandering van houding. In plaats van eigenzinnig te blijven, wordt de kerk geroepen om initiatief te nemen. Dit betekent dichterbij komen bij menselijke realiteiten. Het betekent ook te discerner naar de tekens der tijden in die realiteiten. Deze nabijheid wordt niet gepresenteerd als een pastorale strategie. Het is een gevolg van een specifieke begrip van de kerkelijke identiteit. De relatie tussen de kerkelijke voorstel van Franciscus en de theologie van de kenosis verrijkt de voorstel. De kenosis werd ontwikkeld door de theoloog Hans Urs von Balthasar. De leegte van Christus wordt een hermeneutische sleutel. Dit is voor de reflectie over een kerk die opgeeft aan posities van zelfvoldoende. Het gaat ook om privileges en vormen van te gecentraliseerd macht. De kerkelijke kenosis die de auteur voorstelt heeft een kritische dimensie. Een echt missionaire kerk kan zich niet beperken tot het behouden van overgeërfd structuren en praktijken. De kerk moet zich laten interpelleren door het Evangelie en de transformaties van de historische context. Uit deze perspectief ontstaat onvermijdelijk de kwestie van het clericalisme. Door de protagonisme van de leken en de doopvocation van alle leden van het volk van God te waarderen, identificeert de auteur synodaliteit als een mogelijk antidotum. Dit geldt tegenover kerkelijke modellen die te gecentraliseerd zijn. In deze context worden kleine gemeenschappen gepresenteerd als bevoorrechte ruimtes. Dit is voor participatie, discerner en pastorale vernieuwing. Een dynamische kerktheologie is niet alleen gebaseerd op institutionele hervormingen. Deze worden uitgevoerd in het centrum van de kerk. Het is ook gebaseerd op de vitaliteit van de gemeenschappen. Het is ook gebaseerd op de effectieve participatie van hen die door hun doop de verantwoordelijkheid van de evangeliserende missie delen. De theologie kan niet vreemd blijven aan de geschiedenis. Het heeft nodig om een dynamische theologie te worden.