Czy łacina jest językiem sakralnym Kościoła? Analiza historyczna i teologiczna

Eksperci liturgiczni i duchowni z Szwajcarii wyjaśniają, że łacina nie jest językiem Kościoła w sensie sakralnym, lecz jedynie jego językiem urzędowym, a jej status wynika z historycznych procesów, a nie z natury języka. Profesor Michel Steinmetz z Uniwersytetu w Fryburgu wskazuje, że zwolennicy mszy w języku łacińskim często powołują się na Sobór Trydencki, który obradował w latach 1545 do 1563. Choć mówi się o rycie trydenckim, współczesna liturgia według starego porządku nie pochodzi z Missału papieża Piusa V z roku 1570, lecz z Missału papieża Jana XXIII z roku 1962. Sobór Trydencki bronił użycia łaciny przeciwko językom ojczystym, które były postrzegane jako ważny element reformy kultu protestanckiego, jednak nie zdefiniował dogmatycznie, że msza musi być odprawiana wyłącznie w tym języku.

W XIX i XX wieku narastało żądanie pełniejszego udziału wiernych w liturgii, co było tematem ruchu liturgicznego. Papież Pius XII w encyklice Mediator Dei z roku 1947 podkreślił, że łacina jest znakiem jedności, ale uznał, że język ojczysty może być korzystny dla ludu. Sobór Watykański II podsumował otwarcie, które trwało już od kilku dekad. Dla profesora Steinmetza kluczowe jest zachowanie równowagi między uniwersalnością a zrozumieniem liturgii, a nie tylko wybór między łaciną a językiem ojczystym.

Aura sakralna łaciny powstała stopniowo, ponieważ język ten przestał być używany w codziennym życiu. Został postrzegany jako tajemniczy i ezoteryczny, dostępny tylko dla wybranych. Teolog z Fryburga stwierdza, że nie ma podstaw do uznawania łaciny za sakralną z natury. Język ojczysty używany podczas mszy nie jest zwykłym mową, lecz przypomina poezję, która jest zrozumiała, choć wyjątkowa. Argument o precyzji martwego języka jest błędny, ponieważ teksty liturgiczne ewoluowały, a koncepcje teologiczne z XVI wieku różniły się od tych z XII czy VIII wieku.

Każda tłumaczenie jest w istocie zdradą oryginału. Łacina ma swój własny charakter, a dosłowne tłumaczenie nie gwarantuje jakości. Duchowni podkreślają, że teksty w łacinie nie zapewniają lepszego zrozumienia pierwotnego sensu. Nostalgia za łaciną i starym rytusem jest odbiciem funkcjonowania współczesnych społeczeństw, charakteryzujących się archipelizacją i komunitaryzmem. Łacina pełni rolę markera tożsamości, pozwalając na odróżnienie się od innych.

Proboszcz Vincent Marville z Fryburga zauważa powrót nurtów przywiązanych do starego rytu. Wyróżnia on formalność od sakralności. Bóg wybiera zarówno formalne, jak i nieformalne momenty objawienia. Sakralność pojawia się w codziennym życiu. Marville podkreśla, że pierwszym modelem transmisji Ewangelii było porzucenie języka ojczystego, aramejskiego, na rzecz greki, która była szerzej zrozumiała. Językiem sakralnym jest język odbiorcy, a nie źródła. Istnieje ryzyko dla komunii kościelnej, gdy duchowni odmawiają celebrowania zgodnie z papieżem i biskupem. Prawdziwą modlitwą jest ta, którą Duch czyni w sercu, a jedynym językiem sakralnym może być cisza.